Wyneb Modern Cwmnïau Cydweithredol yng Nghymru

Mae’r arddangosfa hon yn cynnwys gwaith a grëwyd rhwng 2015-2021 gan ffotograffwyr cyfoes o Gymru. Cyflwynir yr arddangosfa gan Ganolfan Cydweithredol Cymru i ddathlu 250 mlynedd ers genedigaeth Robert Owen, ac mae’n gasgliad o waith artistiaid sy’n cynnwys busnesau cydweithredol sy’n adeiladu Cymru gryfach, decach a mwy cydweithredol.  Cliciwch yma i weld fersiwn Saesneg yr oriel ffotograffau.

1 4CG-18b
4CG (Ffotograffydd: Philip Griffiths)

1). 4CG

Ffotograffydd: Philip Griffiths

Mae 4CG yn sefydliad cydweithredol a ffurfiwyd i “hyrwyddo datblygiad cymunedol trwy adfywio Aberteifi a’r ardal o gwmpas”. Cafodd ei sefydlu gan grŵp bach o bobl leol oedd yn teimlo’n gryf bod llawer o gyfleoedd yn Aberteifi i gynyddu cydlyniad cymunedol, gwella ein hamgylchedd, ac i gymryd camau bach i helpu i wella’r economi lleol – ac y gallai sefydliad llawn brwdfrydedd a phenderfyniad wneud gwahaniaeth.

2). Cwmni Cydweithredol Arfon Timber

Ffotograffydd: Mike Dean

Cwmni cydweithredol y gweithwyr yw Arfon Timber, menter gymdeithasol sy’n eiddo i’w haelodau ac sy’n cael ei gweithredu ganddynt. Gyda dros 65 mlynedd o brofiad ar y cyd yn y fasnach adeiladu draddodiadol, mae’r aelodau’n meddu ar y sgiliau a’r profiad i greu pob math o bethau o bren. Eu hangerdd yw cyfuno dylunio arloesol gyda thechnegau traddodiadol; creu adeiladau trawiadol sy’n goroesi am genedlaethau. Maen nhw’n gweithio bron yn gyfan gwbl gyda phren sy’n cael ei dyfu yng Nghymru, wedi’i dorri yn eu melin lifio eu hunain ym Methesda. Mae cynyddu’r defnydd o bren cryf, gwydn wedi’u dyfu gartref, gan leihau milltiroedd pren a lliniaru’r effaith amgylcheddol, yn rhan greiddiol o’i ethos.

The Arfon Timber at work in their yard in Caernarfon
Cwmni Cydweithredol Arfon Timber (Ffotograffydd: Mike Dean)
Aura Leisure and Libraries
Cwmni Tacsi Cydweithredol Caerdydd (Drive) - (Ffotograffydd: Patrick Olner)

3). Hamdden a Llyfrgelloedd Aura

Ffotograffydd: Keith Freeburn

Sefydliad elusennol, dielw yw Aura, ac ar 1 Medi 2017, fe gymerodd reolaeth o’r rhan fwyaf o ganolfannau hamdden a llyfrgelloedd a oedd yn cael eu rhedeg yn uniongyrchol gan Gyngor Sir y Fflint cyn hynny. Mae Aura yn gwmni cydweithredol sy’n eiddo i’w weithwyr. Mae ei warged ariannol yn cael ei ail-fuddsoddi mewn cyfleusterau a gwasanaethau i wella profiad y cwsmer ac i gynnal a gwella’r adnoddau ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Mae Aura’n rheoli pedair canolfan hamdden – sy’n cynnwys tri phwll nofio, llawr sglefrio iâ, parc sglefrolio dan do, caeau chwaraeon 3G, canolfan bowlio deg a sba – a saith llyfrgell, ac yn cyflogi dros 260 o staff.

4). Awel Aman Tawe

Ffotograffydd: Philip Griffiths

Cwmni cydweithredol yw Awel sy’n berchen ar ac yn rhedeg dau dyrbin gwynt 2.35MW Enercon ar Fynydd y Gwrhyd, 20 milltir i’r gogledd o Abertawe. Mae’r tyrbinau hyn yn cynhyrchu ynni glân, carbon isel – amcangyfrifir y cynhyrchir 12,558 MWh o ynni glân y flwyddyn, digon i gyflenwi dros 2,500 o gartrefi. Mae elw’r fenter yn cefnogi prosiectau sy’n mynd i’r afael â thlodi tanwydd ac yn datblygu prosiectau ynni adnewyddadwy eraill. Mae’r tîm y tu ôl i’r fenter gydweithredol hon yn rheoli Egni Solar Co-op hefyd, sydd wedi gosod gwerth 179kW o baneli solar ar saith adeilad cymunedol lleol, y cynllun solar mwyaf yn hanes Cymru.

Awel Aman Tawe
Awel Aman Tawe (Ffotograffydd: Philip Griffiths)
Brithdir Mawr Housing Co-operative
Cwmni Tai Cydweithredol Brithdir Mawr (Ffotograffydd: James Davies)

5). Cwmni Tai Cydweithredol Brithdir Mawr

Ffotograffydd: James Davies

Mae mwy na 100 o bobl wedi dod trwy ddrysau Brithdir Mawr yn Sir Benfro yn ystod y chwarter canrif diwethaf, gan ddysgu sut i fyw’n gynaliadwy gyda natur, tyfu eu bwyd eu hunain, cynhyrchu eu hynni eu hunain a chreu cymuned gydweithredol, yng ngwir ystyr y gair. Gan fyw gyda’i gilydd ar fferm 80 erw, mae pobl yn gweithio tuag at ffordd o fyw sy’n gadael yr amgylchedd lleol a byd-eang yn iachach ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Mae manteision byw ar y cyd yn mwy na gwneud iawn am yr anawsterau; fel bod cydweithio’n haws ac yn fwy pleserus na gweithio ar wahân; a bod pawb yn gallu ffynnu a theimlo’n gartrefol.

6). Cwmni Cydweithredol Llaeth Organig Calon Wen

Ffotograffydd: Kiran Ridley

Grŵp o 25 o ffermydd teuluol organig ledled Cymru yw Calon Wen. Mae’n credu mewn darparu cynhyrchion organig eithriadol sy’n blasu’n wych ac sy’n cael eu cynhyrchu’n gynaliadwy. Mae ei ffermwyr ymroddedig yn hoffi cadw pethau’n syml, gan sicrhau bod y gwartheg yn derbyn gofal priodol ac yn pori ar borfeydd ffres, llawn meillion sydd heb eu trin â chwistrellau neu gemegion.
Mae’n talu i’w ffermwyr am ansawdd yn ogystal â faint o laeth maen nhw’n ei gynhyrchu, sy’n golygu nad ydyn nhw’n cael eu gwthio tuag at systemau cynnyrch uchel. Mae Calon Wen yn frand blaenllaw yng Nghymru erbyn hyn, sy’n cyflenwi Tesco, Morrisons a Waitrose, a llawer o fanwerthwyr annibynnol eraill ledled Cymru.

Calon Wen Organic Milk Co-operative
Cwmni Cydweithredol Llaeth Organig Calon Wen (Ffotograffydd: Kiran Ridley)
Cardiff Taxi Co-operative (Drive)
Cwmni Tacsi Cydweithredol Caerdydd (Drive) - (Ffotograffydd: Patrick Olner)

7). Cwmni Tacsi Cydweithredol Caerdydd (Drive)

Ffotograffydd: Patrick Olner

Ffurfiwyd y cwmni Cardiff Taxi Co-operative Limited gan wyth gyrrwr tacsi trwyddedig yn ystod haf 2018. Yn fwy adnabyddus fel Drive, fe’i sefydlwyd mewn ymateb i sut roedd gyrwyr hunangyflogedig yn cael eu trin gan gwmnïau tacsi mwy sefydledig a thraddodiadol yn y ddinas. Roedd yr aelod-yrwyr i gyd yn teimlo bod ffordd decach o wneud pethau, lle gallai gyrwyr deimlo eu bod yn rheoli eu tynged eu hunain yn llwyr. Mae pob penderfyniad yn cael ei wneud gan yr aelodaeth mewn ffordd ddemocrataidd er lles gorau’r cwmni a’i aelodau.

8). Cartrefi Cymru

Ffotograffydd: Alan Denny

Mae menter gydweithredol Cartrefi Cymru yn sefydliad dielw. Yn bennaf, mae’n cefnogi pobl ag anableddau dysgu yng Nghymru. Daw ei aelodau o’i 1,200 o weithwyr, 650 o bobl y mae’n eu cefnogi a miloedd o ffrindiau, aelodau teuluoedd a chefnogwyr. Mae’r holl bobl hyn yn cydweithio gyda’r nod cyffredin o greu cymunedau lleol a gwneud Cartrefi Cymru yn gystal darparwr cymorth ag y gall fod. Mae bod yn fenter gydweithredol sy’n eiddo i aelodau’n cynnig cyfle gwych i bobl ddod at ei gilydd mewn Fforymau Cydweithredol lleol, i rannu eu doniau a’u syniadau, ac i wneud penderfyniadau ar sail gyfartal.

Cartrefi Cymru
Cartrefi Cymru (Photographer: Alan Denny)
9 Coed Organic
Coed Organic (Ffotograffydd: Patrick Olner)

9). Coed Organic

Ffotograffydd: Patrick Olner

Mae Coed Organic yn ardd farchnad organig 5 erw yn Coed Hills, ar gyrion Saint Hilari, ger y Bont-faen. Mae llysiau’n cael eu gwerthu i gwsmeriaid yng Nghaerdydd ac o gwmpas Bro Morgannwg trwy gynllun bocs llysiau, ac ym marchnad ffermwyr Glanyrafon yng Nghaerdydd. Mae’n gwmni cydweithredol y gweithwyr.

10). Cwmni Bro Ffestiniog

Ffotograffydd: Richard Williams

Mae cymuned o fentrau cymdeithasol a busnesau bywiog a llwyddiannus yn ardal Ffestiniog. Nod llawer ohonyn nhw yw mynd i’r afael â materion lleol yn uniongyrchol, gan gyfrannu’n greadigol ac yn gynaliadwy at ddyfodol yr ardal ar yr un pryd. Maen nhw wedi dod at ei gilydd i gydweithredu er budd yr ardal gyfan, ac i gynnig cyfleoedd cynaliadwy yn y sectorau creadigol, gofal, amgylcheddol, adeiladu a thwristiaeth gynaliadwy.

Cwmni Bro Ffestiniog
Cwmni Bro Ffestiniog (Ffotograffydd: Richard Williams)
Gateway Dental Practice
Practis Deintyddol Gateway (Ffotograffydd: Patrick Olner)

11). Practis Deintyddol Gateway

Ffotograffydd: Patrick Olner

Mae Gateway OHS Limited yn rhedeg pedair meddygfa ddeintyddol y GIG yn y Fenni. Yn 2016, roedd y prif ddeintydd Mick Allen am gamu’n ôl ac yn hytrach na gwerthu i gwmni deintyddol corfforaethol mawr, penderfynodd drosglwyddo perchnogaeth i weithwyr y cwmni. Galluogodd hyn i Mick adael y busnes yn nwylo pobl yr oedd wedi ymddiried ei fusnes iddyn nhw dros y blynyddoedd ac a oedd yn angerddol am ei weld yn ffynnu.

12). Cwmni Cydweithredol Gower Power

Ffotograffydd: Philip Griffiths

Cwmni cydweithredol cymunedol yw Gower Power sy’n eiddo i’w aelodau ac sy’n cael ei reoli ganddyn nhw. Mae’n datblygu prosiectau ynni adnewyddadwy (gan gynnwys fferm ynni solar a phwyntiau gwefru cerbydau trydan), yn rhoi’r prosiectau hyn mewn perchnogaeth gymunedol ac yn darparu gwasanaethau rheoli asedau a gweinyddol. Dros y tair blynedd diwethaf yn Abertawe yn unig, mae wedi llwyddo i roi dros £1.5 miliwn o asedau ynni adnewyddadwy mewn perchnogaeth gymunedol rhwng tri phrosiect, ac mae wedi helpu i sefydlu dros £2 filiwn mewn cronfeydd effaith gymdeithasol er budd cymuned Abertawe.

12 Gower Power Co-operative
Cwmni Cydweithredol Gower Power (Ffotograffydd: Philip Griffiths)
13 Le Public Space
Le Public Space (Ffotograffydd: Philip Griffiths)

13). Le Public Space

Ffotograffydd: Philip Griffiths

Roedd Le Pub yn lleoliad cerddoriaeth o fri cenedlaethol yng Nghasnewydd, gyda chymuned ffyddlon o gwsmeriaid. Ond caeodd ei ddrysau yn 2017, pan werthwyd yr adeilad ble’i lleolwyd. Penderfynodd grŵp o staff a chwsmeriaid rheolaidd ddod ynghyd a chodi’r arian i brynu eu lleoliad eu hunain – lle mwy o faint, mwy canolog, gyda gwell cyfleusterau a mynediad i bawb. Mae Le Public Space yn un o leoliad celfyddydau byw annibynnol mwyaf blaenllaw’r De erbyn hyn, ac yn eiddo i’r gymuned, er budd y gymuned.

14). Pengwern Cymunedol

Ffotograffydd: Mike Dean

Tafarn a gwesty sy’n eiddo i’r gymuned yw’r Pengwern Arms yn Llan Ffestiniog. Caewyd y dafarn yn 2009, ond daeth grŵp penderfynol o drigolion lleol at ei gilydd i brynu’r adeilad a’i ailagor fel cwmni cydweithredol cymunedol. Mae’n fusnes llwyddiannus erbyn hyn sy’n cynnig tafarn, bwyty a gwesty/gwely a brecwast. Fel cwmni cydweithredol, mae’n cael ei redeg fel menter gymunedol ddemocrataidd er budd y pentref a’r cyffiniau.

14 Pengwern Cymunedol
Pengwern Cymunedol (Ffotograffydd: Mike Dean)
15 White Hart Inn
Tafarn yr Hydd Gwyn (Ffotograffydd: James Davies)

15). Tafarn yr Hydd Gwyn

Ffotograffydd: James Davies

Mae Tafarn yr Hydd Gwyn wedi bod yn ganolog i fywyd ym mhentref Llandudoch yn Sir Benfro ers 250 o flynyddoedd. Fe’i caewyd yn 2019 a’i rhoi ar y farchnad i’w gwerthu, ond aeth criw o bobl leol, a oedd yn benderfynol o beidio â cholli rhan ganolog o’r pentref, ati i ffurfio prosiect Tafarn Gymunedol yr Hydd Gwyn, cwmni cydweithredol cymunedol, a mynd ati i godi’r arian a oedd ei angen i brynu rhydd-ddaliad y dafarn a’i rhedeg fel cymuned. Ar ôl codi digon o arian, cytunwyd ar gynnig y grŵp i brynu’r Hydd Gwyn ar 18 Ionawr 2021. Bydd yn parhau i fod yn rhan annatod o’r pentref, fel lle ar gyfer digwyddiadau cymdeithasol, gweithgareddau diwylliannol, rhywle i gyfarfod â phobl a chyfnewid gwybodaeth, a bydd yn hyrwyddo cymuned gydlynol a chyfeillgar yn yr ardal.

16). Partneriaeth Gweithredu Adferol Cymru (WRAP)

Ffotograffydd: Natasha Hirst

Cwmni cydweithredol yw WRAP sy’n darparu hyfforddiant, ymarfer ac ymgynghoriaeth adferol ym meysydd addysg, tai, teuluoedd, cymunedau, busnesau a’r system cyfiawnder troseddol ledled Cymru. Ei nod yw adeiladu, cynnal ac atgyweirio perthnasoedd. Mae bod yn adferol yn golygu credu mai’r rhai sy’n cael eu heffeithio’n uniongyrchol sydd yn y sefyllfa orau i wneud penderfyniadau a datrys gwrthdaro. Mae arferion adferol yn cwmpasu ymyrraeth gynnar, atal ac ymateb ac yn cynnwys ffocws ar atebolrwydd a chyfrifoldeb, bod yn agored, parch i’r naill a’r llall a chynhwysiant.

16 WRAP Adamstown
Partneriaeth Gweithredu Adferol Cymru (WRAP) - (Ffotograffydd: Natasha Hirst)
17 Ynni Sir Gâr
Ynni Sir Gâr (Ffotograffydd: Philip Griffiths)

17). Ynni Sir Gâr

Ffotograffydd: Philip Griffiths

Mae Ynni Sir Gâr yn fenter gymdeithasol gydweithredol yn Sir Gâr. Mae’n gweithio yn ei chymuned i fynd i’r afael â newid hinsawdd, trwy leihau costau ynni, hybu effeithlonrwydd ynni, mynd i’r afael â thlodi tanwydd, cynhyrchu ynni adnewyddadwy glân a chadw’r elw’n lleol. Mae’n gweithio gyda chymunedau, cyrff y trydydd sector, sefydliadau, y sector cyhoeddus, busnesau lleol ac ysgolion ledled y Gorllewin er mwyn cyflawni a chynnal prosiectau ynni a mesurau cynaliadwyedd. Mae’n rhan o rwydwaith i hybu atebion wedi’i ddatgarboneiddio ar gyfer cludiant ledled Cymru hefyd, a hynny’n benodol trwy rannu ceir trydan a gosod pwyntiau gwefru ar draws ardaloedd gwledig Cymru.

18) Trivallis

Ffotograffydd: Matthew Bevan

Trivallis yn Rhondda Cynon Taf yw un o’r cymdeithasau tai mwyaf yng Nghymru ac mae’n darparu dros 10,000 o gartrefi ac amrywiaeth o wasanaethau i’w gwsmeriaid, eu teuluoedd a’i chymunedau. Sefydliad Tai Cydfuddiannol Cymunedol yw Trivallis, math o gwmni cydweithredol sy’n rhoi mwy o lywodraethiant a rheolaeth i denantiaid dros eu cartrefi.

18 Trivallis Penrhys
Trivallis (Ffotograffydd: Matthew Bevan)

Find out more about the life and legacy of Robert Owen here:-
https://www.robertowenmuseum.co.uk/robert-owen

Read more about Robert Owen :-
Overview of the life of Robert Owen https://www.robertowenmuseum.co.uk/overview
Early life of Robert Owen https://www.robertowenmuseum.co.uk/early-life
About Robert Owen https://www.robertowenmuseum.co.uk/about
Robert Owen in 300 words https://www.robertowenmuseum.co.uk/300-words

Share this with a friend to promote the Robert Owen Museum today. Thanks.